Vorige week was Matthijs van Nieuwkerk te gast bij College Tour. Een programma waarin succesvolle vakmensen open bevraagd worden door studenten uit het vakgebied. Het onderwerp was op een gegeven moment dat Matthijs te vriendelijk en meegaand was in zijn programma. Dat was duidelijk geen goede zaak. Blijkbaar is het ook in de journalisten wereld zo dat zachtaardigheid als onprofessioneel wordt gezien. Matthijs heeft zich de kritiek zichtbaar aangetrokken, want afgelopen woensdag hakte hij behoorlijk in op éen van de lijsttrekker kandidaten van de PVDA.

Wat is het toch dat er zoveel waarde wordt gehecht aan een kritische houding? Ik zie zelf geen enkel nut in kritiek. Ik kan er ook helemaal niet tegen. Ik word er doodongelukkig van als mensen kritiek op me hebben.
Wij therapeuten hebben ook vaak een kritische houding. Naar elkaar en naar onze cliënten. Het is meestal de bedoeling om met de kritiek de ander te helpen. Maar dit is zelden het geval. De kans is groot dat degene die kritiek krijgt zich klein en onzeker gaat voelen. Als het al helpt dan helpt het de kritiekgever. En de kritiekontvanger heeft er een probleem bij om mee te dealen.

Er worden assertiviteitstrainingen gegeven waarbij ‘omgaan met kritiek’ een belangrijk onderwerp is. Terwijl ik denk: wie moet er nu waar mee leren omgaan? Wat echt zou helpen is dat kritiekgevers zouden nadenken over waar ze het kritiek geven voor nodig hebben? Hoe helpt het hen om zichzelf overeind te houden? Is het de afstand die het schept? Of is het de gedachte dat jij tenminste weet hoe het moet? Of gaat het om invloed? Het idee dat als je invloed uitoefent, je de invloed van de ander buiten de deur houdt?

Ik snap wel dat journalisten werk niet bedoeld is om anderen te helpen. Dat is bedoeld om de waarheid boven tafel te krijgen. En dat het dan kan helpen om de ander onzeker te maken, geloof ik wel. Maar dat neemt niet weg dat ik het naar vind dat er zo denigrerend wordt gedaan over vriendelijkheid.

7 Reacties

  1. Bert den Hertog februari 24, 2012

    Beste Annemarie,

    Je verward kritiek met afmaken. Afmaken past helemaal in onze sensatie-cultuur. Dat is wat journalistiek is geworden. Weinig inhoud en veel sensatie; bij voorkeur negatief. Dit is te vergelijken met rampentoerisme.
    Kritiek is goed als je het niet krijgt of geeft om af te maken maar om iets positiefs in gang te zetten.

    Het is een heel normaal menselijke reactie om op kritiek in eerste instrantie in de verdediging te kruipen. Natuurlijk is er altijd een rede om iets te doen zoals je dat doet. Om goed met kritiek om te gaan moet je de kritiek laten bezinken. Dan kom je voorbij het gevoel van verdediging en kijk je naar de inhoud van de kritiek. Je herkent dan vanzelf wat de inhoudelijke waarde is, als er open naar kijkt. Dat wil niet persee zeggen dat je dan ook werkelijk iets verandert. Dat is het afwegingsproces, dat je daarna pas doet.

    De kritiek gever moet zich hier ook van bewust zijn. Je kunt je kritiek ook zo opbouwen dat het aan komt als een aanval om af te maken maar juist als een boodschap om iets positiefs op gang te helepen. Dan ben je je er ook bewust van dat je niet altijd ziet dat er iets met je kritiek is gedaan. Je weet dan de keuzes waar het om gaat bewuster zijn genomen. Daar gaat het om.

    Als je je hiervan bewust bent heb je ook geen assertiviteitstraining nodig. Dus Annemarie kritiek is goed ook voor jou maar wel met een positieve insteek.

    Succes ermee!

    Groeten,

    Bert den Hertog

  2. Wytske Dijkstra februari 24, 2012

    Wat een onzin, Bert! en het komt op mij ook nogal paternalistisch over, het toont ook aan dat het klopt wat Annemarie zegt over de kritiekgever (wat levert het de kritiekgever voor goed gevoel op?). Dit stukje schrijven geeft mij in ieder geval een goed gevoel. Net als het lezen van Annemarie haar stuk. Ik sluit me aan bij je pleidooi, Annemarie, en voeg daar nog ‘sociale wenselijkheid’ aan toe.
    Laatst vertelde ik iemand over hoe ik kan genieten als het goed gaat met een aantal mensen en dat ik blij ben dat ik daar een bijdrage aan heb kunnen leveren. Die ander vond dat maar een sociaal-wenselijk antwoord op de vraag die hij mij gesteld had. En ik zeg je: dat kwetste mij, ja, het doet pijn als mensen niet geloven dat je iets kunt doen met je hart zonder er direct iets voor terug te krijgen. Gewoon een beetje vriendelijkheid lijkt zo gewoon maar is eigenlijk ook zo bijzonder!

    Groetjes, Wytske Dijkstra

  3. Eric de Waard februari 24, 2012

    Hoi Annemarie,
    Ik ben het eens met Bert. Kritiek moet je niet verwarren met afkraken. Veelal zegt wat er gebeurt in communicatie iets over beide partijen. De gever van kritiek wil iets kwijt en de ontvanger voelt zich aangesproken. en beider gedrag wordt aangestuurd vanuit ieders referentiekader.

    Als je zegt “kritiek helpt helemaal niet”, dan geef je aan dat alle kritiek niet werkt. Een veralgemenisering die mijns inziens te ver gaat. Er is niets op deze wereld dat “helemaal niet” werkt. Alles heeft een reden, een oorzaak, en een doel dat gediend wordt met het gedrag dat mensen vertonen.

    En de uitspraak “het doel van journalisten is om de waarheid boven water te krijgen”, door met name journalisten veel gebruikt. Is een vorm van zelfrechtvaardiging van diezelfde journalisten. Ik durf de stelling aan dat de enkele ondubbelzinnige waarheid niet bestaat. Dat betekent ook dat je die dan niet boven water kunt krijgen.

    Een beetje plagerig van me (je kent me wel een beetje en dus durf ik het ook aan je de vraag te stellen) is de vraag aan jou Annemarie: Wat maakt dat je zo op de barricaden gaat voor mensen die kritiek als een persoonlijk aanval zien?

    Ik vind het leuk dat je deze discussie opent en de stelling inneemt. Het is op dit moment zeker met het gebeuren rondom het KH en de PVDA wederom zeer actueel.

    Warme groet,
    Eric

  4. Annette februari 25, 2012

    Hoi Annemarie
    wat een mooie blog heb je weer geschreven.
    Heel goed ook, zoals je mensen dan aan het uitwisselen krijgt over jouw stelling.

    Maar dat het nou net Matthijs van Nieuwkerk moet zijn waar je voor op de barricaden springt.
    Een meer gelikter en sociaal wenselijker figuur kan ik bijna niet bedenken. Zo mooi, die foto ook van hem. Knap ventje hè. Hij kijkt er ook zo bij van: jongens, kritiek? Maar dan toch zeker niet op mij!

    Maar ik heb hem zelf persoonlijk nog nooit kunnen betrappen op enige originele vorm van journalistiek. Voor mij is hij de verpersoonlijking van hypes achterna lopen.

    Kijk uit naar je volgende blog
    hartelijks
    Annette

  5. Willem van Schoonhoven februari 25, 2012

    Hallo Annemarie
    Mooi he, wat jouw kritische opmerkingen allemaal oproepen. Ik denk dat kritiek gewoon een naar woord is voor iets moois als er goed mee om wordt gegaan. Als de criticus de bedoeling heeft om jou te helpen gaat het bijna altijd goed, zeker als hij/zij er oog voor heeft dat de gegeven kritiek verkeerd kan aankomen. De hiervoor genoemde voorbeelden in onze media hebben dat doel bijna nooit en dan wordt het vervelend.
    Voor mij geen reden om kritiek af te zweren, zeker niet als gever en eigenlijk ook niet als ontvanger. Ik heb er vaak wat aan.
    Het was weer een mooi stukje. Top
    Groetjes
    Willem van Schoonhoven

  6. Willeke februari 26, 2012

    Dag zuster,
    Een goed stuk heb je geschreven, waar iedereen zo lekker zijn/haar kritiek op kan geven ;) . Vooral met Matthijs in de hoofdrol. Je mag Matthijs om zijn vriendelijkheid of je mag hem niet. Behoor je bij de laatste dan zit er naar mijn idee vaak een vleugje jaloezie bij. Vriendelijk kritisch daar vind ik hem een goed voorbeeld van. Kritiek houd je scherp, zolang je het zegt voor iemands ontwikkeling!
    Al heb ik net als jij een bloedhekel aan kritiek….
    Liefs Willeke

  7. mascha maart 11, 2012

    Zelf ga ik door periodes heen waarin ik veel minder, of juist erg kritisch ben naar alles en iedereen om mij heen. Wanneer ik erg oordelend word (want dat is toch het geval als je kritisch bent), dan weet ik dat het belangrijk is mezelf terug te fluiten, om te voelen wat er op een dieper niveau in mezelf knaagt.

    Mascha

Naam (verplicht)

Email (verplicht)

Site

Speak your mind